Epoka wieków średnich nie tylko wydała prawdziwych wizjonerów przyszłej aeronautyki, ale i osoby, które wykonały pierwsze eksperymenty wzniesienia się w przestworza. Kogo możemy zaliczyć do tego grona?

Giovanni Fontana, XV-wieczny wenecki wizjoner, mimo że z wykształcenia był medykiem, snuł plany podboju przestworzy. Uważał, że przyszłość należeć będzie do mechanicznych skrzydeł napędzanych przez człowieka. Warto podkreślić, że odrzucił on pomysł skonstruowania balonu wypełnionego rozgrzanym powietrzem, gdyż mógłby być niebezpieczny dla ludzi.
W średniowieczu nie brakowało śmiałków, którzy podejmowali próby szybowania w powietrzu przy użyciu własnoręcznie zrobionych skrzydeł. Próby takie podejmowano w Szkocji, Wenecji, Norymberdze, Konstantynopolu, muzułmańskiej części Hiszpanii, Chorasanie (historyczna kraina w Azji Środkowej - przyp. red.) oraz Chinach, skąd pochodzi jeden z najbardziej przerażających przypadków. Śmiałek Wan-Hoo sięgnął po niespotykany środek transportu. Polecił przymocować 47 rakiet do swojej lektyki i podpalić je. Kronikarz odnotowujący to wydarzenie opisał je niezwykle lapidarnie: dym, eksplozja i już nie było Wan-Hoo.
W przekrojowych pracach poświęconych historii lotnictwa czy artykułach omawiających tragiczne wypadki śmierci spowodowanej przez upadek z wysokości wiele uwagi poświęcono Eilmerowi z Malmesbury. Dlaczego jego próba wzbicia się w przestworza zasługuje na szersze omówienie?
- Bezsprzecznie to najciekawsza i najbardziej znana postać. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że był benedyktynem, a przecież od zakonników oczekiwano zainteresowania sferą ponadziemską, ale w nieco innym wymiarze niż eksperymenty z wzbiciem się w przestworza. Otóż Eilmer, po przymocowaniu do rąk i nóg własnoręcznie zrobionych skrzydeł, rzucił się w powietrze z klasztornej wieży. Jego eksperyment udał się połowicznie. Jak podaje jeden z XII-wiecznych kronikarzy, mnich po przeleceniu około 200 metrów, złamał obie nogi podczas próby lądowania.
Jego próba wzbicia się w powietrze jest z pewnością wiarygodna, gdyż wspomina o nim klasztorna kronika spisana ponad 100 lat później po tym zdarzeniu. Mnisi widocznie zapamiętali ten niezwykły przypadek. Historia ta była także powielana przez wielu kronikarzy i już w XIII wieku stała się powszechnie znana. Nade wszystko została włączona do jednej z najważniejszych encyklopedii średniowiecza „Speculum maius” Wincentego z Beauvais. W XIV wieku imię Eilmer zniekształcono na Oliver. Błąd ten pojawił się między innymi w „Polychroniconie”, uważanym przez następne wieki za jedno z ważniejszych dzieł poświęconych historii Anglii. Z kolei w XVII wieku dzieje średniowiecznego lotnika przytoczył w swoim dziele, dotyczącym pierwszych prób latania podejmowanych przez człowieka, angielski filozof i biskup Chester John Wilkins. W 1850 roku wątek ten spożytkował też John Wises w jednej z pierwszych i ważniejszych publikacji poświęconej lataniu, która została wydana w Stanach Zjednoczonych. Można więc śmiało stwierdzić, że losy XI-wiecznego zakonnika trwale wpisały się w historię lotnictwa.
Na zdjęciu: Witraż z wyobrażeniem Eilmera z Malmesbury.
Licencja CC BY-SA, via WIkimedia
https://nauka.uj.edu.pl/aktualnosci/
Dr Wiktor Szymborski