Te niepozorne, pozbawione sierści gryzonie z Afryki zaskoczyły naukowców. Golce piaskowe (Heterocephalus glaber), znane z niezwykłych zdolności przystosowawczych, potrafią żyć nawet 10 razy dłużej niż inne gryzonie o podobnych rozmiarach.

Heterocephalus glaber, czyli golec piaskowy.
© Shutterstock / Melnikov Dmitriy


Zespół badaczy z Chin odkrył, że ich długowieczność może mieć związek z jednym, pozornie dobrze znanym białkiem cGAS – elementem układu odpornościowego, odpowiedzialnym za rozpoznawanie zagrożeń (takich jak wirusy czy uszkodzone fragmenty DNA – kwasem deoksyrybonukleinowy).

U ludzi i wielu innych gatunków pełni ono jednak podwójną rolę – oprócz ochronnej, potrafi również utrudniać naprawę DNA w jądrze komórkowym. To z kolei zwiększa ryzyko mutacji i nowotworów.

Fascynujące ustalenia naukowców
U golców piaskowych białko cGAS zachowuje się zupełnie odwrotnie. Zamiast przeszkadzać, wspiera procesy naprawy DNA. Jak ustalili badacze, kluczem są cztery aminokwasy różniące białko golca od ludzkiego. Ta drobna modyfikacja sprawia, że cGAS w organizmach tych gryzoni nie tylko nie blokuje regeneracji DNA, ale wręcz ją wzmacnia – wynika z badań, o których przeczytać możemy w czasopiśmie „Sience”.

Co ciekawe, muszki owocowe, którym wszczepiono gen kodujący wersję białka pochodzącą od golców, żyły średnio 70 dni — o około 10 dni dłużej niż owady z grupy kontrolnej. To samo stało się, gdy zaimplementowano go do mysich organizmów. Czy więc to samo można zrobić z Homo sapiens? Zmiana białka cGAS w każdej komórce ludzkiego organizmu byłaby praktycznie niewykonalna. Być może jednak w przyszłości opracowane zostaną leki, które sprawią, że nasze własne cGAS zacznie zachowywać się podobnie do wersji występującej u golców.

Parę słów o golcach piaskowych
Golce piaskowe żyją w podziemnych koloniach, przypominających społeczeństwa owadów. Potrafią przetrwać niedobór tlenu, a ich organizm w wyjątkowy sposób opiera się nowotworom. Do tej listy można dopisać jeszcze jedno – ich zdolność do perfekcyjnej naprawy swojego DNA.