Mszaki jako potencjalne lecznicze surowce zielarskie: Medycyna ludowa oraz współczesne badania: etnomedycyna, mszaki, medycyna chińska, ziołolecznictwo, fitoterapia:
Mszaki jako potencjalne lecznicze surowce zielarskie – medycyna ludowa oraz współczesne bad
Mszaki stanowią powszechny element flory występujący na wszystkich kontynentach. Ich wykorzystanie terapeutyczne stanowi margines zarówno tradycyjnej, jak i konwencjonalnej medycyny. Z perspektywy naukowej fitochemii są wciąż słabo poznaną i opisaną grupą roślin. Istnieją badania wskazujące na to, że tkanki mszaków zawierają liczne związki bioaktywne o charakterze przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym czy przeciwnowotworowym. Wykazano również potencjał antyoksydacyjny ekstraktów otrzymanych z niektórych gatunków mszaków.





Należące do mszaków mchy i wątrobowce mogą okazać się skarbnicą ogromnej liczby substancji o potencjale terapeutycznym. Dotyczy to szczególnie wątrobowców. Rośliny te cechują małe rozmiary oraz powolny wzrost. Duża zawartość substancji bioaktywnych w tkankach mszaków wynika prawdopodobnie z przyczyn ewolucyjnych. W trakcie historii rozwoju gatunków rośliny wyższe wykształciły zewnętrzne struktury, takie jak kolce, mające je chronić przed zwierzętami. Mszaki obrały odmienną strategię przetrwania, „inwestując” w zabezpieczenia chemiczne. Rozwijając arsenał związków o potencjale bioaktywnym, zachowały pierwotne małe rozmiary oraz prymitywną morfologię.

Rolą substancji zawartych w tkankach mszaków jest, przykładowo, ochrona przed zjedzeniem przez owady lub chorobami grzybiczymi i bakteryjnymi. Istnieje szansa, że te same związki chemiczne mogą okazać się przydatne w leczeniu schorzeń występujących u ludzi. Z badań wiemy, że mchy i wątrobowce zawierają różnego rodzaju potencjalnie użyteczne substancje, takie jak oligosacharydy, polisacharydy, alkohole cukrowe, aminokwasy oraz kwasy tłuszczowe. Kolejnym istotnym zadaniem jest połączenie składu fitochemicznego tych surowców zielarskich z działaniem terapeutycznym.



Zastosowanie mszaków w medycynie tradycyjnej

Mszaki znalazły różnego rodzaju zastosowanie w tradycyjnych etnomedycynach całego świata. Istnieją źródła wskazujące na to, że Chińczycy, Hindusi oraz rdzenni Amerykanie sięgali po mchy jako wartościowy surowiec zielarski. W tradycyjnej medycynie chińskiej uważano gatunki należące do mchów płonników (Polytrichum sp.) za zioła o właściwościach diuretycznych i przeciwgorączkowych. Zapisy dotyczące zastosowań mchów pochodzą z chińskich ksiąg z XI w. W tradycyjnej medycynie chińskiej właściwości lecznicze przypisano aż 40 gatunkom mszaków. Zalecenia do ich stosowania obejmowały takie schorzenia jak: zapalenie migdałków, choroby dróg moczowych czy zapalenie oskrzeli. Mchy wykorzystywano również jako opatrunki używane przy oparzeniach i chorobach skóry. Indianie z plemienia Seminole używali mchów z gatunków Barbula unguiculata, Bryum capillare oraz Octoblepharum albidum jako leków przeciwzapalnych. Wymienione surowce były tam również używane w formie zewnętrznych okładów.

Często zdarza się, że zastosowania mszaków w etnomedycynach nie mają przełożenia na późniejsze wyniki badań klinicznych i przedklinicznych. Związane jest to z faktem, że wielu gatunkom roślin przypisywano właściwości terapeutyczne, kierując się wiarą w to, iż siła medyczna zioła zapisana jest w jego wyglądzie. Przykładowo, porostnica wielokształtna (Marchantia polymorpha) stanowiła lek stosowany w schorzeniach wątroby, nie ze względu na jej rzeczywiste właściwości, a kształt przypominający ten narząd. Nie był to przypadek odosobniony. Mszaki z rodzaju Riccia wykorzystywano w Himalajach w walce z liszajami i grzybicami. Przy tym zaleceniu terapeutycznym kierowano się okrągłym kształtem plechy, przypominającym chorobowe zmiany skórne. Badania nad Riccia fluitans wskazują na to, że roślina nie zawiera związków o aktywności bakteriobójczej czy antygrzybicznej.

http://www.e-manus.pl/

Antytumor. >