Tatuaże, które zmieniają kolor w zależności od poziomu kluczowych wskaźników monitorowanych w cukrzycy i chorobie nerek. Oto zupełnie innowacyjne spojrzenie na śledzenie swojego stanu zdrowia, bez konieczności ciągłego pobierania próbek krwi.

Ta niezwykła metoda diagnostyczna, która jakiś czas temu została przedstawiona światu od razu zyskała jego podziw. Choć, naturalnie, znajduje się wciąż w bardzo początkowej fazie swoich możliwości. Zasada jej działania jest generalnie bardzo prosta i w pełni bazuje na standardowym tatuażowym mechanizmie stosowanym przez ludzkość od ponad 4000 lat. W trakcie wykonywania malunku na ciele, kiedy igła nakłuwa naskórek, atrament trafia bezpośrednio do skóry właściwej, w której znajdują się wszystkie te nerwy, naczynia krwionośne oraz mieszki włosowe. A to oznacza zasadniczo dwie rzeczy - że malunek jest trwały i że jego powstawanie jest dosyć bolesne. Tam, w królestwie skóry właściwej, która w przeciwieństwie do przykrywającego ją naskórka, nigdzie się nie wybiera, pigmenty na stałe plamią skórę, przyozdabiając ją w różnorakie wzory, napisy i inne esy floresy. No i właśnie tę prostą zależność wykorzystali badacze - użyli oni tatuażowego tuszu jako medium, do którego następnie wprowadzili kolorymetryczny preparat analityczny z czujkami chemicznymi, reagującymi na zmiany w substancjach metabolicznych.

Pierwszy czujnik, połączenie czerwieni metylowej, błękitu bromotymolowego i fenoloftaleiny stał się prostym wskaźnikiem pH krwi, który zmieniał swój kolor z żółtego na niebieski, w zależności od "wykrytej" wartości. Drugi miał za zadanie kontrolować poziom albuminy, czyli wskaźnika mówiącego o możliwej niewydolności wątroby lub nerek i bazował na żółtym barwniku, który w połączeniu z tym białkiem zmieniał kolor na zielony. Trzeci z kolei badał poziom glukozy na podstawie reakcji enzymatycznych, które w zależności od jej stężenia prowadziły do zmiany w strukturze pigmentu, a przy tym do zmiany barwy z żółtej na ciemnozieloną. Z tak przygotowanych atramentów badacze zrobili tatuaże, które następnie nałożyli na skrawki skóry. Wtedy, kiedy określone wartości się zmieniały, wówczas kolorowej zmianie ulegały także udekorowane jej obszary, a widoczne efekty można było określić ilościowo za pomocą aparatu smartfona i prostej aplikacji.
Oczywiście na tym etapie projekt ten wciąż ma wiele przeszkód do pokonania. Przede wszystkim głównym problemem jest brak odwracalności efektu dwóch z trzech tatuaży, które kolor zmieniać mogą tylko raz. Naukowcy jednak pracują nad tą kwestią i możliwymi rozwiązaniami.

Taka kolorymetryczna technika to bez wątpienia wielki krok w ułatwianiu stałego monitorowania pacjentów za pomocą bardzo prostych i niedrogich narzędzi. Naukowcy są zdania, że przy dobrych rokowaniach można by ją rozszerzyć o inne wskaźniki, w tym też o rejestrację patogenów. To naprawdę niezwykle ciekawa metoda, która ma szansę na to, by ułatwić życie tysiącom chorych na świecie. I przy okazji jest fenomenalnym przykładem współpracy nauki ze sztuką.

/A. K. Yetisen, R. Moreddu, S. Seifi, et al. Dermal Tattoo Biosensors for Colorimetric Metabolite Detection, Angew. Chem. Int. Ed. 2019, 58/