Krzysztof Arciszewski. Jako pierwszy Polak trafił do dzisiejszej Brazylii, a także najpewniej jako pierwszy Polak miał okazję nurkować.
0 : Odsłon:
Jako pierwszy Polak trafił do dzisiejszej Brazylii, a także najpewniej jako pierwszy Polak miał okazję nurkować. Co o nim wiemy?
Młodość
Krzysztof Arciszewski urodził się w 1592 roku w Rogalinie w Wielkopolsce, w rodzinie ariańskiej. Był synem Eliasza Arciszewskiego herbu Prawdzic i Heleny z domu Zakrzewskiej. Ojciec Krzysztofa Arciszewskiego był pastorem w pobliskim kościele w Śmiglu.
Arciszewski ukończył szkołę prowadzoną przez Braci Polskich w Śmiglu, a później wyjechał do Frankfurtu nad Odrą, aby kontynuować edukację. Od 1619 roku służył na dworze Krzysztofa Radziwiłła i wziął udział w jego wyprawie na Inflanty w latach 1621-1622. Na dwór Radziwiłła dostał się z powodu złej sytuacji materialnej rodziny. Ojciec Krzysztofa, pochłonięty sprawami kościoła, stopniowo oddawał sprawy zarządzania majątkiem w ręce sprytnego i – jak się okazało nieuczciwego – prawnika, Jaruzela Brzeźnickiego. Ten, wykorzystując dobroduszność Eliasza Arciszewskiego stopniowo przejmował cały majątek rodziny. Młody Krzysztof Arciszewski, po powrocie z Inflant, zastał rodzinne dobra w ruinie. Domyślił się, kto jest za to odpowiedzialny. Wraz z młodszym bratem Eliaszem, zarzucając Brzeźnickiemu oszustwa i bezprawne posługiwanie się tytułem szlacheckim (co ten faktycznie czynił) wytoczył mu sprawę sądową. Ta jednak pozostała bez rozstrzygnięcia. Dla Arciszewskiego było to zbyt wiele, postanowił więc wziąć sprawy w swoje ręce. W kwietniu 1623 roku Krzysztof Arciszewski i jego brat zabili Brzeźnickiego. Ojcowizny jednak nie odzyskali.
Banicja
Po samodzielnym wymierzeniu sprawiedliwości obaj bracia mieli spore kłopoty – trafili przed sąd, który 6 czerwca 1624 roku skazał ich na banicję. Krzysztof Arciszewski i jego brat musieli wyjechać z kraju. Arciszewskiemu próbował pomóc książę Radziwiłł, lecz nawet jego protekcja nie zdała się na wiele. Radziwiłł postanowił jednak wykorzystać zdolności Arciszewskiego w inny sposób – wysłał go do Niderlandów.
Juan de la Corte, Bitwa pod Albrolhos (1631). Starcie pomiędzy Hiszpanią a Niderlandami u wybrzeży Pernambuco
© Wikimedia Commons
Tam Arciszewski ukończył kilka kursów wojskowych, z historii oraz z zakresu inżynierii wojskowej i artylerii, za które zapłacił Radziwiłł. Wtedy też Arciszewski przeszedł na kalwinizm. Niderlandy były wówczas dobrym miejscem dla kochającego wojnę żołnierza najemnego. Trwała wojna trzydziestoletnia, więc Arciszewski zaciągnął się do wojska. Za pieniądze walczył po obydwu stronach konfliktu.
W 1625 roku, u wybrzeży Morza Północnego, miał okazję nauczyć się nurkowania. Swoje doświadczenia opisywał w liście do Krzysztofa Radziwiłła, który wciąż sprawował nad nim opiekę. Niedługo później Arciszewski na kilka miesięcy wrócił do Polski, lecz nie był tu mile widziany ze względu na swoje koneksje z domem Radziwiłłów. Król Zygmunt III Waza rozkazał mu ponowne opuszczenie kraju. Krzysztof Arciszewski wyjechał wówczas, jako specjalny wysłannik Radziwiłła, do Francji na królewski dwór. W 1629 roku walczył w szeregach armii francuskiej i zdobywał, wraz z wojskami kardynała Richelieu, twierdzę La Rochelle.
Życie pełne przygód
Jeszcze w tym samym roku Krzysztof Arciszewski wyjechał z Francji i zaciągnął się do oddziałów formowanych przez Kompanię Zachodnioindyjską w Niderlandach. W tamtym czasie głównym rywalem Holendrów była Hiszpania i Portugalia. Wszystkim chodziło o zdobycie przewagi na Oceanie Atlantyckim i lepszy dostęp do amerykańskich wybrzeży i ich bogactw.
Arciszewski, jak wynika z jego listów, nie był chyba początkowo zachwycony swoją decyzją, zwłaszcza kiedy okazało się, że lada dzień ma wyruszyć do Brazylii. Jego podejście zmieniło się na miejscu. Indianie zainteresowali go, z dużym zaciekawieniem obserwował nową kulturę, rozmawiał z miejscowymi i chciał poznać ich zwyczaje. Swoje spostrzeżenia skrzętnie notował.
W lutym 1630 roku Krzysztof Arciszewski wylądował w Pernambuco u wybrzeży Brazylii. Ta najdalej na północ wysunięta część Brazylii należała wówczas do Portugalczyków, lecz Holendrzy odbili ją. Wkrótce, pod dowództwem Arciszewskiego, Holendrzy zdobyli wysepkę Itamaracá. Po tym sukcesie awansował do stopnia majora. Trzy lata później Arciszewski wrócił do Nideralndów, gdzie za zasługi otrzymał ponowny awans, tym razem do stopnia pułkownika, po czym zlecono mu powrót do Brazylii.
Oblężenie i zdobycie Fort Real w Brazylii przez Krzystofa Arciszewskiego
© Wikimedia Commons
W Pernambuco Arciszewski pojawił się w 1634 roku, gdzie został wicegubernatorem holenderskiej kolonii (gubernatorem był Maurycy de Nassau-Siegen).
Ludzie Arciszewskiego, pod jego komendą, ufortyfikowali fort nazwany Fortem Oranje na cześć rodziny Oranje-Nassau, zdobyli twierdzę Arrayal i Porto Calvo.
W szeregach oddziałów Arciszewskiego walczyli także Indianie, co nie było wcześniej spotykane.
Arciszewski bowiem doceniał ich zdolności i znajomość terenu, a poza tym chciał lepiej poznać rdzennych mieszkańców.
Nie wszystkim takie tolerancyjne podejście do Indian się podobało. Pomiędzy Arciszewskim a gubernatorem de Nassau-Siegen coraz częściej dochodziło do kłótni; obaj mieli różne wizje zarządzania kolonią. Arciszewskiemu nie podobała się m.in. polityka bezwzględnego łupienia podbitych terenów. Nassau nie miał takich dylematów.
Konflikt sprawił, że w 1637 roku Arciszewski powrócił do Niderlandów.
Holenderskie władze chciały co prawda, aby Arciszewski ponownie wyjechał do Brazylii, lecz gubernator de Nassau był temu całkowicie przeciwny. Pomimo, że otrzymał on rozkaz przyjęcia Arciszewskiego, to ambicja Polaka nie pozwoliła mu wrócić tam, gdzie nie jest mile widziany. Jego zdania nie zmienił nawet kolejny awans (został mianowany generałem). Arciszewski sam poprosił o dymisję ze stanowiska wicegubernatora.
Notatki, które spisał podczas pobytów w Brazylii wysyłał na bieżąco do Niderlandów, obawiając się, że na miejscu mogą ulec zniszczeniu. Odbiorcą listów był zaprzyjaźniony z Arciszewskim naukowiec, Gerard Vossius, który wszystkie notatki publikował. Arciszewski stał się znany w środowisku naukowym XVII-wiecznych Niderlandów, lecz niestety tylko na dość krótki czas. Jego pisma doceniono jednak po czasie, w wieku XIX.
W roku 1646 Krzysztof Arciszewski powrócił do Polski, gdzie królem był już syn Zygmunta III, Władysław IV Waza. Monarcha zaproponował Arciszewskimu objęcie dowództwa artylerii koronnej, które ten przyjął. W kolejnych latach brał udział w walkach z Kozakami i Tatarami. W czasie powstania Chmielnickiego dowodził obroną Lwowa. W armii koronnej wprowadził sporo nowinek z zakresu wojsk artyleryjskich oraz budowy fortyfikacji. W 1650 roku zrezygnował ze wszystkich funkcji. Było to ponoć spowodowane konfliktem z kanclerzem wielkim koronnym, Jerzym Ossolińskim.
Krzysztof Arciszewski zmarł w 7 kwietnia 1656 roku. Został pochowany w kościele braci czeskich w Lesznie. Niedługo później, kościół został spalony przez wojska szwedzkie.
Arciszewski zostawił po sobie bogatą spuściznę. Był autorem wielu listów, notatek i wspomnień z Brazylii, głównie z zakresu etnografii, a także poematów, a nawet traktatu medycznego. Niestety wiele pism, jak choćby notatki poczynione w Ameryce Południowej, zaginęło.
: Wyślij Wiadomość.
Przetłumacz ten tekst na 91 języków
: Podobne ogłoszenia.
RADLEY. Company. Leather handbags, wallets, accessories.
Radley was originally founded in London by Lowell Harder, a young entrepreneur who started her handbag journey as part of a wave of new creatives setting up businesses in Camden Market in the midst of the 1980s. Driven by a passion for colour, luxurious…
Panel podłogowy: dąb jaśminowy
: Nazwa: Panel podłogowy: : Model nr.: : Typ: Deska dwuwarstwowa : Czas dostawy: 96 h : Pakowanie: pakiet do 30 kg lub paleta do 200 kg : Waga: : Materiał: Drewno : Pochodzenie: Polska . Europa : Dostępność: detalicznie. natomiast hurt tylko po umówieniu…
Spekulowano również, że zastrzyki Covid-19 mogą zawierać śladowe ilości tlenku grafenu, wysoce toksycznej i przewodzącej substancji.
2023 Szczepionki Covid-19 były przedmiotem gorących dyskusji od czasu ich wprowadzenia i pojawiło się wiele pytań i obaw dotyczących ich bezpieczeństwa i skuteczności. Spekulowano również, że zastrzyki Covid-19 mogą zawierać śladowe ilości tlenku grafenu,…
Czy opuścimy farmę PROLETARIATU?
Czy opuścimy farmę PROLETARIATU? Słowo proletariusz pochodzi od łacińskiego proletarius i oznacza obywatela najniższej klasy społeczeństwa rzymskiego, którego państwo interesuje tylko ze względu na swój wkład potomstwa, dzieci, w powiększanie armii…
Epidemiolog Shanna Swan:
Epidemiolog Shanna Swan: W swojej książce Countdown przedstawia materiał dowodowy pokazujący, że liczba plemników zachodnich mężczyzn spadła o ponad 50% w ciągu mniej niż 40 lat. Swan twierdzi również, że liczba ludzkich plemników spadnie poniżej tego, co…
SZARŁAT TRÓJBARWNY FINEZJA (AMARANTHUS TRICOLOR).
SZARŁAT TRÓJBARWNY FINEZJA (AMARANTHUS TRICOLOR). Opakowanie zawiera 0,2 grama nasion wraz z instrukcją siewu i dalszej hodowli. Szałwia Trójbarwna Finezja to okazała roślina jednoroczna osiągająca wysokość od 100 do 140 cm, krzaczasta o bardzo…
Kafe pye bwa, k ap grandi kafe nan yon po, lè yo plante kafe:
Kafe pye bwa, k ap grandi kafe nan yon po, lè yo plante kafe: Kafe se yon plant undemanding, men li parfe tolere kondisyon lakay ou. Li renmen reyon solèy ak tè byen imid. Gade kouman pou w pran swen yon pye bwa kakawo nan yon chodyè. Petèt li vo chwazi…
Ten symbol można znaleźć wyrzeźbiony i pomalowany w niektórych z najstarszych miejsc sztuki naskalnej na świecie.
Ten symbol można znaleźć wyrzeźbiony i pomalowany w niektórych z najstarszych miejsc sztuki naskalnej na świecie. Chociaż nikt nigdy nie próbował dać powszechnie akceptowanego wyjaśnienia tego powracającego elementu wielu starożytnych, odległych kultur,…
SKUBA. Firma. Części do samochodów ciężarowych, przyczep i naczep.
SKUBA Polska jest jedną ze spółek litewskiego giganta – SKUBA UAB, który na samej tylko Litwie skupia 14 oddziałów. Spółka posiada również swoje filie w Finlandii, Estonii, Rumunii, Bułgarii, Czechach, na Łotwie, Węgrzech, Słowacji, Chorwacji, Słowenii,…
UTTERMOST. Contact. Furniture accessories. Lights. Mirrors.
About us HISTORY & MISSION History This year marks our 41st anniversary in business. Founded by Bob and Belle Cooper, and still family owned, we are led by Mac Cooper, President/CEO, as well as a team of young but seasoned executives. In addition, the…
WARMTECH. Company. Radiant underfloor heating. Electric underfloor heating.
Warmtech is Australia's leading supplier of electric radiant underfloor heating systems. Electric underfloor heating provides more additional benefits than any other form of home heating. Used either as a primary heating source for whole house heating…
Archeolodzy nie wiedzą, skąd się wziął ten kamień i jaki jest jego cel.
Archeolodzy nie wiedzą, skąd się wziął ten kamień i jaki jest jego cel. Znajduje się w prowincji Abancay, Peru, na szczycie wzgórza zwanego Concacha. Mierzy 4 metry szerokości i 2 metry długości. Na powierzchni rzeźbiono ponad 200 figur o geometrycznych i…
Montezuma Castle National Monument – amerykański pomnik narodowy, znajdujący się w stanie Arizona.
Montezuma Castle National Monument – amerykański pomnik narodowy, znajdujący się w stanie Arizona. Na jego obszarze znajdują się ruiny osady wybudowanej przez Indian w pionowym urwisku. Czy na pewno przez Indian? ' nikt nie wie. Zbudowana z kamienia osada…
Portfel : :damski vurgund
: DETALE TECHNICZNE: : Nazwa: Portfel : :portmonetka : Model nr.: : Typ: : Czas dostawy: 72h : Pakowanie: : Waga: : Materiał: Materiał Skóra licowa Inne : Pochodzenie: Chiny Polska : Dostępność: Średnia : Kolor: Różna kolorystyka : Nadruk : Brak : Próbki…
3771AVA. Aktywator Młodości . HYDRANOV TM. Activator of Youth. HYDRANOV TM. Jugend Activator. HYDRANOV TM. Активатор молодости. ГИДРАНОВ ТМ.
Aktywator Młodości . HYDRANOV TM. AKTYWATOR MŁODOŚCI Hydranov Kod katalogowy/indeks: 3771AVA. Kategorie: Kosmetyki, Aktywatory Młodości Przeznaczenie serum Typ kosmetyku serum Działanie nawilżenie, odmładzanie, rewitalizacja Pojemność30 ml / 1 fl.…
Советы по смирению с плохим начальником:
Советы по смирению с плохим начальником: Если ваш босс беспокоит вас, первое, что вы должны сделать, это убедиться, что это действительно ваш босс, который вызывает у вас дискомфорт, а затем определить, что он делает, чтобы вытащить вас из ваших ящиков.…
LG G2
Sprzedam LG G2:System operacyjny Android Przekątna wyświetlacza 5.2 " Rodzaj telefonu z ekranem dotykowym Funkcje radio FM, odtwarzacz MP3 Obsługa kart pamięci microSD nie Rozdzielczość wyświetlacza 1920 x 1080 Pojemność baterii 3000 mAh W razie…
Typer af husholdningsstøvsugere.
Typer af husholdningsstøvsugere. En støvsuger er et af de mest nødvendige apparater i hvert hjem. Uanset om vi bor i et studie eller i et stort enfamiliehus, er det svært at forestille sig livet uden det. Hvilken type støvsuger skal du vælge? Den…
WIŚNIOWSKI. Bramy. Okna. Drzwi zewnętrzne.
Jesteśmy wiodącym pracodawcą w regionie nowosądeckim. Stawiamy na ludzi kreatywnych, którzy lubią każdego dnia sięgać po nowe wyzwania. Szukamy Pracowników, którzy swoim wysiłkiem i zaangażowaniem będą przyczyniać się do umocnienia pozycji naszej Firmy na…
BRAKESYSTEMS. Company. Brake systems. Car parts. Replacement of car parts. Brakes.
About BSI BRAKE SYSTEMS INC. was founded in 1973 as a Warehouse Distributor, with a considerable background in Williams Controls, Bendix, and Midland. BSI has grown from just a distributor to a full fleged, ISO 9001:2008 certified and ITAR registered…
Różne strony planety, ta sama starożytna inżynieria.
Różne strony planety, ta sama starożytna inżynieria. Megalityczny kształt Pumy w Cusco Peru Metoda czerpakowa obróbki kamienia. Pak'aricmanta Rimac Tampu – Mówiąca Ściana Stworzenia, PERU. Nephilim the builders of the huge megalithic stone walls…
Palenque było, obok Tikal i Calakmul, jednym z najpotężniejszych miast Majów Klasycznych.
Palenque było, obok Tikal i Calakmul, jednym z najpotężniejszych miast Majów Klasycznych. Miasto było siedzibą jednej z najbardziej znaczących dynastii, do której należy Pakal, której grób został odkryty w 1952 roku przez archeologa Alberto Ruza…
WHO hoiatab värskes raportis: antibiootikumiresistentsed bakterid röövivad maailma.
WHO hoiatab värskes raportis: antibiootikumiresistentsed bakterid röövivad maailma. Antibiootikumiresistentsuse probleem on nii tõsine, et see ohustab tänapäevase meditsiini saavutusi. Eelmisel aastal teatas Maailma Terviseorganisatsioon, et 21. sajand…
Kwiaty rośliny:: Cis posredni
: Nazwa: Kwiaty doniczkowe ogrodowe : Model nr.: : Typ: Ogrodowe rośliny:: ozdobne : Czas dostawy: 96 h : Pakowanie: Na sztuki. : Kwitnące: nie : Pokrój: krzewiasty iglasty : Rodzaj: pozostałe : Stanowisko: wszystkie stanowiska : wymiar donicy: 9 cm do 35…
ALCHIMIE. Il tesoro nel quale si contiene molti secreti de grandissime virtu a beneficio de corpi humani. 1580-1589.
ALCHIMIE. Il tesoro nel quale si contiene molti secreti de grandissime virtu a beneficio de corpi humani. 1580-1589.
mRNA-1273: සායනික පරීක්ෂණ සඳහා කොරොන වයිරස් එන්නත සූදානම්:
mRNA-1273: සායනික පරීක්ෂණ සඳහා කොරොන වයිරස් එන්නත සූදානම්: කොරොන වයිරස් එන්නත සායනික පරීක්ෂණ සඳහා සූදානම් වේගයෙන් ව්යාප්ත වන කොවිඩ් -19 වෛරසය සඳහා වන එන්නත වන එම්ආර්එන්ඒ -1273, එක්සත් ජනපදයේ පළමු අදියර සායනික අත්හදා බැලීම්වලට යන බව ජෛව තාක්ෂණ සමාගමක්…

