Uczył się fachu od najlepszych w złodziejskim fachu. Na miejscach napadów "bywał przypadkiem"
Król kasiarzy uwielbiał wyzwania
Ucieczka z tymczasowego aresztu w częstochowskim odwachu
Proces Szpicbródki
Nazywany polskim Aresenem Lupinem, dżentelmenem włamywaczem, Stanisław Cichocki, a w środowisku przestępczym i policyjnym znany jako "Szpicbródka", zanim przybył do Częstochowy z misternie zaplanowanym napadem, miał na swoim koncie sporo sukcesów. Swój pseudonim zawdzięczał starannie wypielęgnowanej blond bródce.

Dawny budynek Banku Polskiego w Częstochowie. Obecnie nie pełni tej funkcji
Uczył się fachu od najlepszych w złodziejskim fachu. Na miejscach napadów "bywał przypadkiem"
Urodzony na terenach carskiej Rosji, Cichocki, wychowywał się w Odessie, gdzie działała znana i skuteczna "szkoła kasiarzy". Jego bezpośrednim nauczycielem był Wincenty Brocki, który zasłynął z włamania do skarbca klasztoru na Jasnej Górze w 1909 roku. W wieku 17 lat brał udział w napadzie na jeden z berliński banków, którego przebieg opisywała prasa w całej Europie. Jedną z bardziej spektakularnych akcji Cichockiego w tamtym czasie był podkop pod skarbiec Banku Azjatyckiego w Rostowie.

Został aresztowany w Petersburgu, ale żeby uniknąć zesłania na Syberię zdecydował się na współpracę z policją, na której zlecenie włamywał się do wskazanych mu kas po dokumenty. W następnych latach prawdopodobnie organizował włamania do banków na terenie Niemiec, Litwy i Czechosłowacji. Zbisław Janikowski w swojej książce o Częstochowie pisał, że Szpicbródka w 1920 roku wrócił do Polski. Jednak już rok później był sądzony za planowany napad na kasę Banku Przemysłowców w stolicy. Chwilowo porzucił napady i prowadził w stolicy bogate życie towarzyskie. Był nawet właścicielem sławnego w latach 20. warszawskiego kabaretu "Czarny Kot".

W drugiej połowie lat 20. powrócił do napadów na banki. Był prawdopodobnie odpowiedzialny za napad na Bank Dyskontowy w Warszawie (1926), ale z braku dowodów nie został skazany, wzięto go jednak pod obserwację. W 1927 roku Cichocki napadł na Państwowe Zakłady Graficzne w Warszawie, kopiąc kilkudziesięciometrowy tunel do skarbca. Został osadzony w więzieniu w Białymstoku. Organom ścigania nie udało się jednak zebrać przekonujących dowodów winy samego Cichockiego, a on sam twierdził, że znalazł się na miejscu napadu przypadkiem.

We wrześniu 1929 roku sąd apelacyjny zwolnił Cichockiego z aresztu. Już wtedy w jego głowie pojawił się plan największego skoku - ogołocenia kasy Banku Polskiego w Częstochowie, w którym znajdować się mogło od 6 do nawet 30 mln zł.

Król kasiarzy uwielbiał wyzwania
Ludzie pokroju Cichockiego uwielbiali się popisywać. Im bardziej zmyślny napad, a potem krążące wokół niego legendy, tym lepiej. Jak wspomina Przemysław Wiśniewski, w miesięczniku finansowym Bank, kasiarze lub „kasoarze” to była elita elit, lub elita elit elit.

- Zwano ich „wstydliwymi” albo „sobkami”, bowiem nie były to byle jakie tegies przyjemniaczki, co git nawijają, mają szpadrynę pod kataną, walą lunetę z meduzą, many biorą najpierw na bajer, a potem kitrają się z nimi na kwadrat. To nie ten styl. Tu chodzi o twórczość solo, bez świadków, człowiek sam na sam z zamkiem sejfu. Fach kasiarza to zegarmistrzowska precyzja, wrażliwość w opuszkach palców oraz ogromna wiedza i wyobraźnia. Ich bezcenne i bezdenne torby i sakwojaże wypełnione były: majchrami, klawiszami, rakami, wytrychami, plastrami do wygniatania szyb, łomami, świdrami, łopatkami, szuflami. Były tam też: rękawiczki ochronne wełniane i gumowe, aparaty tlenowe do cięcia metalu, specjalne piły, maski gazowe oraz materiał zwany termitem do robienia wyłomów w pancerzach, który spalając się, wytwarza temperaturę do 2 tys. stopni C. Ambicją dla kasiarza było rozciąć palnikiem dobrego „Wertheima” - pisał Wiśniewski.

"Napad" w Częstochowie i brawurowa ucieczka
Jak tłumaczy historyk dr Juliusz Sętowski, przygotowania do napadu na częstochowski bank trwały prawie rok.

– Powszechnie uważa się, że Szpicbródka wynajął mieszkanie w budynku przylegającym do banku (obecnie obiekt został już rozebrany). Tam przez kilka miesięcy robiono podkop. Ziemię wynoszono w walizkach, dlatego nikt nie zorientował się, co planują. Szpicbródka zaplanował skok na bank w noc wigilijną 24 grudnia 1929 roku. Budżet grupy był jednak nadszarpnięty, dlatego zorganizowano napad na sklep jubilerski w Warszawie. Po rabunku właściciel sklepu z rozpaczy popełnił samobójstwo, a policja rozpoczęła dochodzenie. Funkcjonariusze dokonali rewizji u „znanych” złodziei. U jednego z nich znaleziono ręcznie wykonany rysunek techniczny – schematu instalacji alarmowej jakiegoś banku. Później rozszyfrowano, że była to instalacja banku w Częstochowie.

Na podstawie zebranych informacji i znalezionych przy przesłuchiwanych rysunków policyjni wywiadowcy ustalili, że są to plany pomieszczeń, zabezpieczeń i alarmów w częstochowskim banku. Gdy powiązano wszystkie fakty i obserwacja środowiska przestępców potwierdziła słuszność podejrzeń, policja zainterweniowała. Jak czytamy w książce "Częstochowa. Historie mniej znane" była sobotnia noc, najlepszy, spokojny czas na taką akcję. Naczelny krajowy dyrektor Banku Polskiego oddał policyjnym wywiadowcom swą luksusową limuzynę, by ci jak najszybciej dotarli do Częstochowy. Okazało się, że przybyli dosłownie w ostatniej chwili.

Na miejscu, w wynajętym mieszkaniu, warszawska ekipa policyjna odkryła, że w wielkiej szafie pod ścianą przylegającą do banku wykuty jest już otwór o średnicy około 80 cm i takiej samej głębokości, a od banku dzieliła go tylko jedna cieniutka warstewka muru. Otwór maskowała tapeta, a znajdujące się w mieszkaniu skrzynie pełne były gruzu ze skruszonego muru. W sofie ukryta była wielka butla z acetylenem i palniki do cięcia metalu, czyli bankowych sejfów. Znajdowały się tam również plany pomieszczeń bankowych i alarmów oraz mechanizm (być może tajemnicza blaszka) mający unieruchomić alarmy. Szpicbródki na miejscu nie było. Nie cieszył się jednak zbyt długo swobodą. Został wkrótce aresztowany, podobnie jak inni uczestnicy napadu.

Ucieczka z tymczasowego aresztu w częstochowskim odwachu
Sprawcom postawiono szereg zarzutów, a po zakończeniu drobiazgowego śledztwa sporządzono akt oskarżenia i... Szpicbródka zniknął. Tymczasowo przetrzymywany był w jednym z bliźniaczych budynków tzw. odwachów znajdujących się przy miejskim ratuszu. Do dzisiejszych czasów przetrwał przy obecnym placu Biegańskiego tylko jeden z nich.

Historyk Jarosław Kapsa pisał, że Cichocki w areszcie zajmował się fryzjerstwem strzygąc więźniów i dozorców. W poniedziałek, 6 października 1930 roku, golił strażników w ich dyżurce. W trakcie tego do dyżurki wszedł jakiś więzień prezentując pilnującym nowy sweter. Zamieszanie wykorzystał Szpicbródka, wychodząc „po angielsku” niepostrzeżenie. Na podwórku zrzucił z siebie fryzjerski kitel, i uciekł poprzez podwórka w stronę ulicy Jasnej, czyli obecnej ulicy Waszyngtona.

Proces Szpicbródki
Wkrótce po ucieczce z Częstochowy Szpicbródka napadł na Spółdzielczy Bank Kredytowy w Pabianicach, ale w 1932 roku został ponownie aresztowany. W trakcie procesu przyznał się do planów napadu, ale dowodził, że piętrzące się trudności skłoniły go do rezygnacji z niego. Ponadto istniały dowody, że nie brał udziału w napadzie na jubilera. Został jednak skazany na sześć lat więzienia, gdyż sąd nie przychylił się do jego tłumaczeń. Dodatkowo dołożono mu zarzut ucieczki z aresztu oraz napadu na pabianicki bank. Ostatecznie po apelacji Cichocki wyszedł na wolność w kwietniu 1936 roku.

Ponownie 28 lutego 1937 został zatrzymany przez policję, gdy wraz z pięcioma wspólnikami usiłował dokonać włamania do banku spółdzielczego w Zgierzu. W 1937 roku dokonał napadu na Bank Kredytowy w Warszawie. Ponownie został aresztowany i skazany na 4 lata więzienia. Po wyjściu zza krat, najprawdopodobniej przebywał w Poznaniu, a potem w Pruszkowie, gdzie zmarł. Pochowano go na cmentarzu Bródnowskim w 1940 roku. Do dziś znajduje się tam jego grób.

Szpicbródka szybko trafił do popkultury. Na kanwie jego historii powstał musical "Hallo Szpicbródka, czyli ostatni występ króla kasiarzy" z 1978 roku z Piotrem Fronczewskim w roli tytułowej. Historia słynnego kasiarza była też inspiracją dla twórców filmu "Vabank", gdzie do rozbrojenia systemu alarmowego banku użyto specjalnej blaszki.