Badania naukowe bardzo jasno wskazują na to, że malowanie oczu na krowich zadach to świetny pomysł.

Wbrew wszelkim kreującym się w wyobraźni pozorom, jest to naprawdę innowacyjne rozwiązanie. Co konkretnie ono uskutecznia? Przede wszystkim zapewnia ochronę oraz działa jako odstraszacz. Kiedy bowiem krowa posiada twarz zarówno z przodu, jak i z tyłu ciała, wówczas wszelkie drapieżniki mające na nią chrapkę (a takich jest niemało na przykład w południowej Afryce), przez atakiem zastanowią się jeszcze ze dwa razy nad tym, czy aby na pewno warto porywać się z motyką na to enigmatycznie wgapione w nie słońce. I w rezultacie zmniejszą prawdopodobieństwo tegoż przedsięwzięcia.

Zanim rozprawimy się z twarzami na pupach, należy tu najpierw podkreślić wagę problemów, z którymi borykały się pewne kraje (i żyjące w nich bydło hodowlane) wtedy, gdy krów wciąż jeszcze nikt tam nie malował. Zwierzęta gospodarskie stanowią około 80% dochodów rolniczych Botswany. Szkopuł jednak w tym, że rozległe krajobrazy tego kraju były i wciąż są miejscem wędrówki wielu słynnych afrykańskich drapieżników - od lwów i lampartów, po hieny, gepardy oraz dzikie psy, które generalnie traktowały wypasane bydło w kategoriach swojego menu. Co więcej, przedłużające się susze regularnie zmuszały je do bardziej desperackich działań łowieckich, co czkawką odbijało się zarówno krowom, jak i rolnikom oraz ich rodzinom. No i tu właśnie na ratunek przyszły dwa estetycznie wymalowanie ślepia.

No dobrze, tylko jakim cudem para poczciwych oczu na zadku miałaby pomóc w odstraszaniu tych niezłomnych myśliwych natury? Cóż, aby dokładnie pojąć istotę tegoż działania trzeba teraz przyjrzeć się tej kwestii od strony drugich zainteresowanych, a więc wielkich kotów i ich kompanów. Ich największy problem polega bowiem na tym, że zasadniczo rzecz ujmując, nie są jakoś wyjątkowo efektywne w swoich atakach. Wystarczy spojrzeć na wskaźniki sukcesu w polowaniu - dla gepardów jest to ok. 50%, dla lampartów - 38%, dla lwów już tylko 25%. Znając więc swoje możliwości (oraz ich brak), zawsze przed atakiem długo się zastanawiają nad tym, czy gra warta jest świeczki - a więc czy atak warty jest zużytej energii. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że zasadniczo polują one z zasadzki, opierającej się na elemencie zaskoczenia. Kiedy więc jesteś czołowym afrykańskim drapieżnikiem o dosyć niewygórowanych wskaźnikach efektywności twoich myśliwskich zapędów i zaczajony w krzakach dostrzegasz, że patrzą się na ciebie jakieś dziwne zadzie oczy, co do których autentyczności nie masz stuprocentowej pewności, wówczas najrozsądniejszym wyjściem z sytuacji jest głębokie westchnięcie, obycie się smakiem i porzucenie polowania.

No i jest jeszcze jeden powód, dla którego malowanie oczu na krowich zadach to dobry pomysł. Rosnący dysonans pomiędzy ludźmi a dziką przyrodą stanowi ogromną presję w wielu krajach Afryki. Z tego też względu stawianie ogromnych ogrodzeń w naturalnych krajobrazach w celu ograniczania zasięgu łowieckiego drapieżników nie było i nie jest najlepszym rozwiązaniem. I właśnie to było motorem napędowym pomysłu "na oko", który sprawdził się fenomenalnie. W ciągu czterech lat trwania badania żadna krowa z takim malunkiem nie zginęła z powodu ataku drapieżnika. Porównując - w tym samym okresie w wyniku takich działań zmarło 15 niepomalowanych krów.

No i jeszcze ostatnie zdanie. Plamki oczne to oczywiście forma mimikry, która naturalnie wyewoluowała u wielu gatunków jako świetna sygnalizacja odstraszająca potencjalnych predatorów. Co ciekawe, mimikra oczna nigdy wcześniej u ssaków nie występowała, choć naukowcy wyraźnie wykazali, że działa bez zarzutu także i w tej gromadzie. Swoje odkrycia badacze udostępnili w lokalnych przewodnikach (w tamtejszych językach), z nadzieją na to, że więcej pasterzy będzie używać takiej właśnie bardziej humanitarnej i ekologicznej metody kontrolowania drapieżczych ataków.
Kiedy więc patrzy na ciebie krowi zad wiedz, że stoi za tym poważna nauka!

/Grafika aut. Ben Yexley/ Radford, C., McNutt, J.W., Rogers, T. et al. Artificial eyespots on cattle reduce predation by large carnivores. Commun Biol 3, 430 (2020)/