W sercu Gór Sowich rozciąga się największy i najbardziej intrygujący projekt budowlany III Rzeszy – Kompleks Riese. Do dziś skrywa wiele zagadek, które przyciągają miłośników historii, teorii spiskowych i podziemnych wypraw. Sprawdź, co można tu odkryć i dlaczego miejsce to wciąż rozpala wyobraźnię.


Góry Sowie skrywają mroczną tajemnicę: Kompleks Riese. Gigantyczny projekt III Rzeszy, nieukończone budowle, legendy o Wunderwaffe i Złotym Pociągu. Odkryj historię i tajemnice tego podziemnego miasta. Public Domain, CC BY 3.0 Reytan, Aneta Pawska/wikimedia.org/zdjęcie ilustracyjne
© Reytan, Aneta Pawska/wikimedia.org/zdjęcie ilustracyjne


Spis treści

Największa tajemnica Dolnego Śląska
Co możesz dziś zwiedzić w kompleksie Riese?
Mity, hipotezy i zakazane sztolnie
Największa tajemnica Dolnego Śląska
Kompleks Riese (z niem. „Olbrzym”) to rozległy system podziemnych tuneli, hal i sztolni budowanych przez nazistowskie Niemcy w Górach Sowich w latach 1943–1945. Jego przeznaczenie do dziś pozostaje przedmiotem spekulacji. Choć wiemy, że miał pełnić funkcję wojskową – jako nowa kwatera główna Hitlera lub przeniesiony pod ziemię ośrodek produkcji zbrojeniowej – wiele wskazuje na to, że projekt nie został ukończony.



Podziemia wykuto w siedmiu głównych lokalizacjach, z których najważniejsze to Osówka, Włodarz, Walim (Rzeczka) i zamek Książ. Prace prowadzono z udziałem tysięcy więźniów obozów koncentracyjnych, często w nieludzkich warunkach. Śmierć poniosło tu wielu robotników przymusowych, a niektóre partie tuneli – według niektórych relacji – zabetonowano z żyjącymi jeszcze ludźmi w środku.



Sudety przyciągają turystów wieloma atrakcjami. Jednak nie tylko widoki z górskich szczytów potrafią być fascynujące. Miłośnicy ekstremalnych wrażeń powinni spróbować zwiedzania podziemnych tras turys...

Co możesz dziś zwiedzić w kompleksie Riese?
Zwiedzanie Riese to podróż w głąb jednej z największych wojennych tajemnic Europy. Do najbardziej popularnych i udostępnionych turystycznie obiektów należą:

Kompleks Włodarz – największy z zachowanych fragmentów. Oferuje trasę z przewodnikiem, możliwość przepłynięcia zalanych korytarzy łodzią i wgląd w ogrom przedsięwzięcia. Część obiektu wciąż pozostaje zalana i niedostępna.


Sztolnie Walimskie (Rzeczka) – to jedna z najlepiej przygotowanych tras turystycznych w kompleksie. Podczas zwiedzania poznasz historię projektu, technologię jego budowy i zobaczysz fragmenty oryginalnej infrastruktury.

Kompleks Osówka – najbardziej tajemniczy i spektakularny. Znajdziesz tu podziemne korytarze, naziemne bunkry i niedokończone hale znane jako „Kasyno” i „Siłownia”.



Co ma wspólnego zamek Książ z Monte Cassino i sycylijskim wulkanem? Kim jest Garbaty Janek? Co się stało ze sprzętami z zamkowej kuchni? Co robili naziści w podziemiach rozciągających się pod Książem?...

Emil Hoff
Podziemia zamku Książ – od 2018 roku udostępnione do zwiedzania. To miejsce miało być prawdopodobnie jedną z głównych części tajnej kwatery Hitlera. Wnętrza znajdują się na dwóch poziomach – 15 i 53 metry pod ziemią.


Mity, hipotezy i zakazane sztolnie
Kompleks Riese od lat przyciąga nie tylko turystów, ale i pasjonatów teorii spiskowych. Jedna z najpopularniejszych głosi, że w jego wnętrzu miały powstawać tzw. Wunderwaffe – cudowne bronie III Rzeszy. Najsłynniejsza z nich to „Die Glocke” – tajemnicze urządzenie, które rzekomo umożliwiało manipulację czasoprzestrzenią.



Nie wszystkie sztolnie kompleksu zostały odkryte i udostępnione. Niektóre wejścia są zawalone lub ukryte w niedostępnych partiach gór. Mimo to, miłośnicy eksploracji – często działający poza oficjalnymi trasami – próbują dotrzeć do zamkniętych odcinków, niekiedy z narażeniem życia.


Kompleks Riese to unikalne świadectwo historii II wojny światowej, które można dziś zwiedzać z przewodnikiem. Spacer po chłodnych korytarzach, pełnych tajemnic i niedopowiedzeń, to niezapomniane doświadczenie. Jeśli interesuje cię historia, militaria albo po prostu lubisz nietypowe atrakcje – to miejsce obowiązkowe na turystycznej mapie Dolnego Śląska.