0 : Odsłon:
F-35 - zdjęcie poglądowe
F-35 - zdjęcie poglądowe
© Licencjodawca, Airman 1st Class Elizabeth Schou
Co jakiś czas niczym bumerang wraca wątek "kodów źródłowych", które producenci mają w różnej formie instalować w swoich systemach uzbrojenia, a kraje-właściciele traktować je jako środek nacisku na nabywców.
Ostatnio temat wrócił pod nową nazwą: kill switch (wyłącznik awaryjny). Miało to związek ze zmienną sytuacją polityczną: nowa administracja USA zaczęła grozić m.in. Kanadzie, Meksykowi czy Unii Europejskiej sankcjami, tymczasowo odcięła Ukrainę od pomocy wojskowej.
W związku z tym eksperci w wielu państwach zaczęli się zastanawiać nad zasadnością zakupów amerykańskiej broni: jeżeli USA nie są 100-procentowo pewnym partnerem, to czy nie należy szukać alternatywy? W Niemczech np. po raz kolejny pojawiła się krytyka zakupu samolotów bojowych F-35 (Niemcy kupiły w 2022 r. 35 maszyn za 8,3 mld dolarów), w Polsce zaś w jednym z wywiadów były wicepremier i szef MON Mariusz Błaszczak wywołał dyskusję o tym, czy Amerykanie nie "wyłączą" nam HIMARS-ów. Wszystko to wiąże się z tzw. kodami źródłowymi do broni.
Czym są kody źródłowe?
Same słynne "kody źródłowe" to nic innego jak tekstowy zapis zawartości oprogramowania. Na jego podstawie komputer – np. systemu misji czy systemu kierowania ogniem – wypracowuje kod wynikowy, a więc zestaw dostępnych komend. To samo zresztą tyczy się smartfona, pralki czy nowoczesnego samochodu. W przypadku systemów uzbrojenia pozwala np. na zarządzanie systemami uzbrojenia, ma więc kod źródłowy krytyczne znaczenie tak dla producenta, jak dla użytkownika.
W kodzie źródłowym zapisane są informacje np. o tym, że pod F-16 czy F-35 podwiesimy bomby i rakiety produkcji np. amerykańskiej, ale gdyby zaprojektować ich odpowiedniki w Polsce, to bez uzyskania zgody producenta samolotu nie zaopatrzymy go w rodzime systemy uzbrojenia, chyba, że – jak Turcy – ominiemy je wielkim wysiłkiem. Oczywiście identycznie sytuacja wygląda z samolotami (i nie tylko) produkcji francuskiej, włoskiej, europejskiej itd. Sam kod źródłowy nie umożliwia więc, jeśli zaszłaby taka potrzeba, wyłączenia systemu używanego przez krnąbrnego użytkownika. Czy istnieją inne opcje?
"Odłączyć" F-35
Jak wspomniałem wyżej, m.in. w Niemczech pojawiła się dyskusja na temat tego, czy zakup F-35 (i broni amerykańskiej w ogóle) jest bezpieczny, czy Waszyngton, jeśli uzna Niemcy lub Unię Europejską za konkurenta, nie wyłączy ich w jakiś sposób. Oczywiście żadnego oficjalnego potwierdzenia nie znajdziemy.
Ppłk Łukasz Treder z Zespołu ds. wdrożenia na wyposażenie SZ RP samolotu F-35 skomentował w rozmowie z WP, że "należy postawić sobie pytanie, czy administrator bardzo złożonego systemu informatycznego byłby w stanie zaszyć w nim jakieś skoki/instrukcje warunkowe (w niskopoziomowym języku programowania), które mogłyby później być aktywowane na poziomie działania oprogramowania samolotu".
Jest to odpowiedź może nieco enigmatyczna, ale naprowadzająca nas na istotę problemu: póki nie otrzymamy potwierdzenia w postaci uziemionej z nieznanych przyczyn floty jednego z użytkowników F-35 (ale też Rafale, systemów artyleryjskich pokroju HIMARS-a, przeciwlotniczych Patriotów lub IRIS-ów – przecież nie dotyczy to tylko samolotów i tylko amerykańskich), póty nie będziemy mieć pewności.
Faktem jest, że podobne rozwiązania są znane całkiem jawnie i to z mniej newralgicznego rynku cywilnego. Np. w 2023 r. wybuchła afera związana z firmą Newag, która zdalnie unieruchamiała pociągi swojej produkcji, jeżeli ich właściciel serwisował je w innej firmie. Podobne przypadki występują na rynku motoryzacyjnym. Znane są też niejasne doniesienia o tym jak amerykańskie pociski przeciwlotnicze SM-2 z niemieckiej fregaty Hessen miały "przypadkiem" ominąć amerykański dron MQ-9 Reaper, który Niemcy omyłkowo ostrzelali.
Z drugiej strony, urzędnicy z Belgii i Szwajcarii oficjalnie zaprzeczają istnieniu fizycznego "wyłącznika". Doniesienia zdementował też producent samolotu, Lockheed Martin. Wydaje się więc, że odpowiedź powinna brzmieć: nie wiemy, ale jeżeli producent uzna za stosowne wprowadzenie ograniczeń, to to zrobi. Nie musi to być zresztą od razu dosłowne wyłączenie samolotu czy pocisku.
Jak trafić bez GPS?
Jedną z opcji pośrednich może być odcięcie abonenta od sygnału GPS. Systemów nawigacji satelitarnej jest zaledwie kilka, a najpopularniejszy jest amerykański GPS. Stosuje się go w nawigacji, jak również w naprowadzaniu uzbrojenia precyzyjnego.
Ppłk Treder wskazuje jednak, że "nie należy zapominać, iż podstawową jego formą [systemu nawigacji - przyp. red.] jest odporna na zakłócenia nawigacja inercyjna, gdzie mierzy się przyśpieszenia i prędkości kątowe, aby określić orientację i położenie obiektu". Dodał, że "GPS zawęża nam błąd pomiaru i zagłuszanie jego sygnału bądź ataki typu spoofing mogą wpłynąć na precyzyjne uderzenia środków przenoszenia, dlatego też na samolotach instalowane są odbiorniki antyzakłóceniowe, np. firmy Collins Aerospace na samolocie F-35".
Różne firmy starają się też ominąć GPS, opracowując precyzyjne systemy nawigacji niezależne od niego. Poza tym Ppłk Treder zapewnia: "proszę mi wierzyć, że piloci są w stanie bezpiecznie wrócić do domu bez GPS-a". Problemem mogłoby być naprowadzanie pocisków, które bez GPS stawałyby się warte w walce tyle samo, co niekierowane odpowiedniki - z tym, że byłyby dużo droższe.
Inne opcje
Rzeczywiście jednak producenci zachowują pewną kontrolę nad swoimi wyrobami. Pozostając przy F-35, według komórki wsparcia programu F-35, zagraniczni operatorzy "nie mają prawa prowadzić niezależnych operacji testowych poza kontynentalnym terytorium USA zgodnie z polityką USA" oraz "zasady bezpieczeństwa rządu USA wymagają, aby obywatele USA wykonywali określone funkcje w celu ochrony krytycznych rozwiązań". Oznacza to ścisłą kontrolę USA nad zaawansowanymi rozwiązaniami stosowanymi w F-35 (wyjątkiem jest tylko Izrael, który może eksploatować swoje F-35I niezależnie). Nie jest to jednak żaden "wyłącznik", a jedynie "wentyl bezpieczeństwa" na wypadek, gdyby ktoś postanowił np. zintegrować F-35 z niepożądanymi systemami.
Kolejną możliwością jest archiwum danych misji (Mission Data File). Umożliwia ono realizację kluczowych funkcji, jak wyznaczanie tras lotów przy ograniczonej wykrywalności, zarządzanie komunikacją czy niektórymi aspektami zadań. Bez aktualizacji MDF skuteczność bojowa F-35 szybko by spadła.
Prawdziwym środkiem nacisku jest coś bardziej prozaicznego niż domniemana możliwość odłączenia wybranej części floty F-35 (lub innego systemu uzbrojenia) za pomocą "czerwonego guzika". W gruncie rzeczy wystarczy odciąć flotę od wsparcia serwisowego.
Współczesne środki bojowe są bardzo skomplikowane: każdy czołg, działo samobieżne, dron, okręt, samolot, to bardzo wiele skomplikowanych i nierzadko sterowanych elektronicznie podzespołów o określonej trwałości. Producent zwykle w dużej mierze (choć rzadko w pełni) kontroluje aspekty związane z zarządzaniem eksploatacją systemu. W przypadku USA niektóre z podzespołów dostarczanych przez ich firmy muszą być serwisowane tylko i wyłącznie we wskazanych zakładach, a wiedza odnośnie serwisu nie jest przekazywana poza ich mury.
Innymi słowy, odcięcie użytkownika importowanego systemu uzbrojenia od wsparcia serwisowego najpóźniej w ciągu kilku miesięcy znacząco ograniczyłoby sprawność posiadanej floty maszyn. Oczywiście kanibalizacja czy zdobywanie części zamiennych pokątnymi metodami przedłużyłoby życie części floty (jak np. w przypadku irańskich F-14), ale byłoby to tylko odwlekanie nieuniknionego.
Tym samym ani Amerykanie, ani Francuzi, Niemcy czy inni wiodący producenci uzbrojenia nie muszą się uciekać do montażu "awaryjnych wtyczek" w swoich najbardziej zaawansowanych systemach.
: Wyślij Wiadomość.
Przetłumacz ten tekst na 91 języków
: Podobne ogłoszenia.
Od dinozaura do kurczaka, a potem z powrotem do dinozaura.
Od dinozaura do kurczaka, a potem z powrotem do dinozaura. Wprowadzone i spożywane dzisiaj kurczaki są znacznie większe niż kurczaki spożywane w przeszłości. Czynniki takie jak zaawansowana nowoczesna hodowla, selekcja genetyczna, kurniki z kontrolowanym…
Íþróttabuxur kvenna og hár hæll, það er múrsteinn velgengni.
Íþróttabuxur kvenna og hár hæll, það er múrsteinn velgengni. Þangað til nýlega tengdust svitabuxur kvenna aðeins íþrótt, og nú eru þær að verða að hafa tímabilsins, einnig í glæsilegum stíliseringum. Í nokkur ár á tískugöngunum getum við horft á…
Mozaika ceramiczna duo
: Nazwa: Mozaika : Model nr.: : Typ: Mozaika kamienna szklana ceramiczna metalowa : Czas dostawy: 96 h : Pakowanie: Sprzedawana na sztuki. Pakiet do 30 kg lub paleta do 200 kg : Waga: 1,5 kg : Materiał: : Pochodzenie: Polska . Europa : Dostępność:…
Tas izskaidro visu: Zodiaka zīmes apvieno krāsas ar jūtām un formām. Likteni nosaka pēc viņu skaita:
Tas izskaidro visu: Zodiaka zīmes apvieno krāsas ar jūtām un formām. Likteni nosaka pēc viņu skaita: Katram skeptiskam prātam, kas netic, jāraugās uz saistību starp gadalaikiem un attiecīgā mēneša laikā dzimušā organisma stiprumu. Pēc 9 grūtniecības…
REGGIANI. Company. External lighting. LED lighting. Lighting for the garden. Lighting for the home.
Reggiani UK, working hard to support London and Oslo-based lighting design and consulting studio, Light Bureau, have provided the perfect lighting solution for the dramatic new reception area in the Thames Tower refurbishment project in Reading, Berks. …
Na tym papirusie są dwa różne zaklęcia.
MAGICZNY PAPIRUS STAROŻYTNEGO EGIPTU KOPIRU / MAGICZNY PAPIRUS STAROŻYTNEGO EGIPTU . Na tym papirusie są dwa różne zaklęcia. Powyżej; To zaklęcie stworzone, by mieć piękny głos do śpiewania. Czarodziejowi każe się dostarczyć czarę wróżbiarską i ofiarę…
Inanna, sumeryjskie bóstwo astralne reprezentujące planetę Wenus, było znane w całym mezopotamskim świecie.
Inanna, sumeryjskie bóstwo astralne reprezentujące planetę Wenus, było znane w całym mezopotamskim świecie. Akadyjczycy (a później Asyro-Babilończycy) nazywali ją Isztar. Zarówno dla Sumerów, jak i Akadyjczyków była główną boginią w ich panteonach.…
Sweter damski
: : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : Opis. : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : DETALE HANDLOWE: : Kraj: ( Polska ) : Zasięg…
Qamaña Inków znajduje się nad jeziorem Titicaca, w pobliżu granicy peruwiańsko-boliwijskiej, Yunguyo, Puno.
Qamaña Inków znajduje się nad jeziorem Titicaca, w pobliżu granicy peruwiańsko-boliwijskiej, Yunguyo, Puno. Enigmatyczne miejsce, mówią, że było to miejsce spoczynku Inków, jednak nie zostało wykluczone, że jest to miejsce rytuału, w którym można oddawać…
KONTDAR. Producent. Kontenery techniczne, przemysłowe i budowlane.
Głównym przedmiotem działalności firmy KONT-DAR jest produkcja oraz wynajem kontenerów. Używane i nowe, biurowe i socjalne, standardowe i zindywidualizowane – nasza oferta jest niezwykle szeroka, dzięki czemu każdy Klient może w niej znaleźć coś dla…
Inona avy ny fitsipika hisafidianana ny vovony endrika tonga lafatra?
Inona avy ny fitsipika hisafidianana ny vovony endrika tonga lafatra? Ny vehivavy dia hanao ny zava-drehetra mba hahatonga ny bikan'izy ireo ho tsara tarehy, milamina, porsena ary tsy misy lafatra. Ny makiazy toy izany dia tsy maintsy manana fiasa roa:…
Huaketo China. He aha nga tohu o te coronavirus? He aha te coronavirus me te aha e puta ai? Covid-19:
Huaketo China. He aha nga tohu o te coronavirus? He aha te coronavirus me te aha e puta ai? Covid-19: Ka patu Coronavirus i Haina. I tukuna e nga mana tetahi poraka pa i te taone nui e 11 miriona - Wuhan. I tenei wa, kaore e taea te uru me te wehe i te…
DEF. Producent. Sztalugi, podobrazia.
Witamy i zapraszamy na strony internetowe firmy . Zajmujemy się produkcją podobrazi, krosien i stojaków (sztlaug) malarskich. Zapraszamy do zapoznania się z naszymi wyrobami. : INFORMACJE PODSTAWOWE: : Typ działalności: : Główne produkty: : Roczne…
MENTAL HELSE: depression, angst, bipolar lidelse, post-traumatisk stresslidelse, selvmordstendenser, fobier:
MENTAL HELSE: depression, angst, bipolar lidelse, post-traumatisk stresslidelse, selvmordstendenser, fobier: Alle, uanset alder, race, køn, indkomst, religion eller race, er modtagelige for psykiske sygdomme. Derfor er det vigtigt at forstå din mentale…
Ali je vredno šivati oblačila, večerno oblačilo, obleke po meri?
Ali je vredno šivati oblačila, večerno oblačilo, obleke po meri? Ko se bliža posebna priložnost, na primer poroka ali veliko praznovanje, želimo izgledati posebno. Pogosto v ta namen potrebujemo novo stvaritev - tiste, ki jih imamo v omari, so že…
Indie są pierwszym krajem, któremu udało się wylądować statek kosmiczny w pobliżu południowego bieguna Księżyca.
W środę 23 sierpnia 2023 roku Indyjska Organizacja Kosmiczna (ISRO) pomyślnie wylądowała sonda Chandrayaan-3 w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Według opublikowanych wiadomości, sonda ta zdołała bezpiecznie wylądować na Księżycu około godziny 6 rano…
Blat granitowy : Jadeit
: Nazwa: Blaty robocze : Model nr.: : Rodzaj produktu : Granit : Typ: Do samodzielnego montażu : Czas dostawy: 96 h ; Rodzaj powierzchni : Połysk : Materiał : Granit : Kolor: Wiele odmian i wzorów : Waga: Zależna od wymiaru : Grubość : Minimum 2 cm :…
เสื้อผ้าที่สมบูรณ์แบบสำหรับโอกาสพิเศษ:
เสื้อผ้าที่สมบูรณ์แบบสำหรับโอกาสพิเศษ: เราแต่ละคนทำเช่นนี้: งานแต่งงานกำลังจะเกิดขึ้นบัพติศมาพิธีบางอย่างเราต้องแต่งตัวให้ถูกต้อง แต่แน่นอนว่าไม่มีอะไรจะทำ เราไปที่ร้านเราซื้ออะไรและไม่ใช่สิ่งที่เราต้องการ เราไม่รู้จริงๆว่าเราต้องการอะไร:…
MERITUM24. Producent. Stojaki, regały sklepowe.
Dysponujemy własnym biurem konstrukcyjnym, pełnym zapleczem maszynowym oraz kadrą specjalistów. Jesteśmy niezależni od podwykonawców. Nasi mobilni handlowcy pomogą Państwu w kwestiach wizualnych oraz technicznych zarówno na etapie projektów jak i…
Sağlam meyvə suyu necə seçirsiniz?
Sağlam meyvə suyu necə seçirsiniz? Baqqal mağazalarının və supermarketlərin rəfləri rəngli qablaşdırma istehlakçının təsəvvürünə təsir edən şirələr ilə doldurulur. Ekzotik ləzzətlərlə, zəngin bir vitamin tərkibi, 100% təbii tərkibli qarantiya ilə təmin…
AIRBRAKE. Company. Brake systems. Car parts. Replacement of car parts. Brakes..
Headquartered in the Sydney suburb of Hornsby, Air Brake Corporation of Australia has become Australia's leading supplier of quality air and electronic brake control systems and components to the Australian truck, bus and trailer industry. Our strong…
ВХО упозорава у недавном извештају: Бактерије отпорне на антибиотике прождиру свет.
ВХО упозорава у недавном извештају: Бактерије отпорне на антибиотике прождиру свет. Проблем отпорности на антибиотике је толико озбиљан да угрожава достигнућа савремене медицине. Прошле године је Светска здравствена организација најавила да би 21. век…
KOPERTABABELKOWA. Producent. Koperty bąbelkowe.
Jesteśmy nową dynamicznie rozwijającą się firmą na rynku polskim, która zajmuje się produkcją kopert bąbelkowych, ochronnych. Firma powstała dzięki Projektowi współfinansowanemu przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu…
Istnieje stara bułgarska tradycja, w której w czerwcową noc, kiedy kwitnie kwiat Spassovden, na łąkach gromadzi się wiele osób.
Istnieje stara bułgarska tradycja, w której w czerwcową noc, kiedy kwitnie kwiat Spassovden, na łąkach gromadzi się wiele osób. Oprócz dzikich róż i pod górami, uważa się, że tej nocy Rusalki są życzliwe dla ludzi, ponieważ uwielbiają robić wieńce z…
هل يستحق خياطة الملابس ، وارتداء المساء ، والملابس حسب الطلب؟
هل يستحق خياطة الملابس ، وارتداء المساء ، والملابس حسب الطلب؟ عندما تقترب مناسبة خاصة ، على سبيل المثال حفل زفاف أو احتفال كبير ، نريد أن ننظر الخاصة. في كثير من الأحيان لهذا الغرض ، نحن بحاجة إلى إنشاء جديد - تلك التي لدينا في خزانة بالفعل بالملل.…
Długopis : Z matowym gripem czarny
: Nazwa: Długopisy : Czas dostawy: 96 h : Typ : Odporna na uszkodzenia i twarda kulka wykonana z węglika wolframu : Materiał : Metal plastik : Kolor: Wiele odmian kolorów i nadruków : Dostępność: Detalicznie. natomiast hurt tylko po umówieniu :…