Tkanka łączna oporowa.

Jest tkanką szkieletotwórczą, stąd charakterystyczna jest ona dla zwierząt obdarzonych twardym szkieletem wewnętrznym - kręgowców.

Wyróżniamy dwa typy: tkankę chrzęstną i kostną.

Tkanka chrzęstna:

Tkanka ta pojawia się jako pierwsza tkanka oporowa w rozwoju ewolucyjnym zwierząt kręgowych i jako pierwsza w trakcie rozwoju osobniczego (= ontogenezy). Jej istota podstawowa, zwana chondryną, jest utworzona z chondromukoidu - substancji zawierającej śluzowielocukrowce i inne specyficzne związki. Tu znajdują się również elementy włókniste. Komórki tkanki chrzęstnej (= chondrocyty), powstałe po mitozie komórek chrząstkotwórczych (= chondroblastów), nie rozchodzą się po podziale tylko tworzą grupy 2 - 5 komórek otoczonych wspólną "torebką", leżą razem w jamce. Jest to tzw. grupa izogeniczna.

Jeżeli nastąpi uszkodzenie chrząstki chondrocyty przekształcają się (lokalnie!) w komórki chrząstkogubne (= chondroklasty), które wytwarzają enzymy trawiące chrząstkę. Jednocześnie z chondrocytów powstają chondroblasty, które intensywnie zaczynają się dzielić odbudowując zniszczenia, dostarczając nowych... chondrocytów.


Wyróżniamy trzy typy chrząstki:

chrząstka szklista - zawiera włókna kolagenowe, ale są one niewidoczne w mikroskopie świetlnym, oraz bardzo liczne grupy izogeniczne, z wiekiem ulega ona znacznej mineralizacji z racji odkładających się w niej soli wapnia; u kręgoustych i ryb chrzęstnoszkieletowych tworzy szkielet wewnętrzny przez całe życie zwierzęcia, natomiast u pozostałych kręgowców buduje szkielet w tylko okresie płodowym, później ulega kostnieniu, buduje powierzchnie stawowe kości, buduje części żeber, tworzy czubek nosa

chrząstka sprężysta - posiada głównie włókna sprężyste (utworzone z elastyny), nie ulega kostnieniu: buduje struktury związane z wydawaniem i odbieraniem dźwięków: małżowinę uszną, trąbkę Eustachiusza, współtworzy krtań i nagłośnię

chrząstka włóknista - istota podstawowa zawiera bardzo dużo włókien kolagenowych i stosunkowo mało grup komórek chrząstki, jest bardzo odporna na zerwanie i dlatego współtworzy więzadła, ścięgna (w miejscu przyczepu ich do kości), krążki międzyżebrowe. Chrząstka nie jest ukrwiona i na jej teren nie wnikają naczynia krwionośne dlatego każda chrząstka otoczona jest błoną łącznotkankową (tkanka łączna właściwa) - ochrzęstną, umożliwiającą odżywianie tej tkanki.

Tkanka kostna.

Jest to tkanka, która pojawia się później zarówno w toku ewolucji (u ryb kostnoszkieletowych) jak i w czasie rozwoju osobniczego zwierzęcia (powstaje w okresie płodowym, najczęściej na drodze kostnienia chrząstki szklistej lub z przekształcenia tkanki łącznej właściwej).
Jej istota podstawowa jest utworzona z osseomukoidu - substancji zawierającej śluzowielocukrowce i inne specyficzne związki organiczne oraz substancji mineralnych - głównie soli wapnia (węglanu i fosforanu) i magnezu (fosforanu). Tu znajdują się również elementy włókniste - liczne włókna kolagenowe (często zwane osseinowymi). W ciągu życia ilość substancji organicznych spada i mamy do czynienia z rosnącą kruchością kości.

U kobiet w okresie po menopauzie może następować dodatkowo rzeszotowienie kości, czyli wypłukiwanie z substancji międzykomórkowej soli wapnia (= osteoporoza). Cechą charakterystyczną w budowie całkowicie wykształconych kości są tzw. blaszki kostne powstałe dzięki regularnemu układowi włókien kolagenowych. Komórki tkanki kostnej leżą na powierzchni blaszek i łącząc się wypustkami plazmatycznymi tworzą przestrzenną sieć umożliwiającą aktywny metabolizm komórek.

Wyróżniamy trzy typy komórek tkanki kostnej:

komórki kostne (= osteocyty), komórki kościotwórcze (= osteoblasty) i komórki kościogubne (= osteoklasty). Osteoblasty dzięki swoim podziałom produkują nowe komórki kości (w czasie wzrostu organizmu lub w czasie regeneracji kości), produkują także kolagen i inne substancje organiczne wchodzące w skład substancji międzykomórkowej. Osteocyty, budujące kość, leżą w jamkach i kontaktują się kanalikami kostnymi. Osteoklasty, powstają najczęściej z przekształcenia osteocytów w miejscach uszkodzenia kości, produkują enzymy lizogenne, które trawią uszkodzone osteocyty. W miejscu regeneracji inne osteocyty przekształcają się w osteoblasty, czyli komórki kościotwórcze produkujące nowe komórki kostne.

Ze względu na strukturę tkanki kostnej wyróżniono dwa typy kości:

kość zbita charakteryzuje się współśrodkowym ułożeniem blaszek wokół kanałów Haversa (tam przebiegają naczynia krwionośne), tworzy się struktura zwana osteonem, osteony natomiast biegną równolegle względem siebie - kość zbita buduje trzony kości długich, w których znajdują się jamy szpikowe kość beleczkowa (= gąbczasta) jest także zbudowana z blaszek kostnych, z tym, że blaszki te tworzą beleczki kostne, które pod mikroskopem przypominają porowatą gąbkę, pomiędzy beleczkami znajduje się tkanka łączna siateczkowa budująca czerwony szpik kostny; układ beleczek jest dostosowany do sił jakie działają na daną kość - ten typ tkanki buduje nasady kości długich. Kości pokrywa łącznotkankowa okostna (wyjątek stanowią powierzchnie stawowe), która spełnia funkcje odżywcze, ochronne i bierze udział w regeneracji kości.