130 lat temu Kazimierz Prószyński zaprezentował pleograf, urządzenie kluczowe dla rozwoju kinematografii. Jego innowacje otworzyły nowe możliwości dla filmowców, a sam Prószyński stał się jednym z pionierów tej dziedziny.
2024.11.24 AD.

Kazimierz Prószyński, polski wynalazca, na przełomie listopada i grudnia 1894 r. przedstawił światu pleograf, urządzenie do kręcenia i wyświetlania filmów. Aparat ten fotografował ok. 50 klatek na sekundę, co zapewniało płynność ruchu podczas projekcji. Pleograf był jednym z pierwszych urządzeń tego typu, wyprzedzając wynalazki braci Lumiere. Judyta Pawlak z Muzeum Kinematografii w Łodzi, w Polsce podkreśla, że Prószyński był kluczową postacią w historii kinematografii.

Możemy uznać Kazimierza Prószyńskiego za pierwszego człowieka, zarówno światowej, jak i polskiej kinematografii. Jego wynalazki były absolutnie kluczowe, jeśli chodzi o rozwój kinematografii i otworzyły przed filmowcami zupełnie nowe możliwości kręcenia filmów.

Prószyński nie poprzestał na pleografie. W 1898 r. zaprezentował biopleograf, który eliminował migotanie obrazu, co pozwalało na kręcenie dłuższych filmów. Jego innowacje przyczyniły się do rozwoju filmów dokumentalnych i reportaży, a także umożliwiły synchronizację dźwięku z obrazem dzięki kinofonowi.

Dalsze osiągnięcia i wyzwania
W 1909 r. Prószyński skonstruował aeroskop, pierwszą ręczną kamerę filmową z automatycznym napędem. Jego wynalazki były doceniane w Europie, a w 1911 r. zlecono mu filmowanie koronacji króla Jerzego V. Mimo sukcesów technicznych, Prószyński nie osiągnął sukcesu komercyjnego. Jak wyjaśnia Judyta Pawlak, brak funduszy i skupienie na dostępności urządzeń dla szerokiej publiczności były głównymi przeszkodami.

Prószyński założył Towarzystwo Udziałowe Pleograf, które produkowało krótkie filmy fabularne i dokumentalne. Jego dzieła, takie jak "Podlewanie kwiatów przez ogrodnika" czy "Pan Twardowski", stały się znane w Polsce.

 W 1913 r. stworzył pierwsze filmy dźwiękowe, co było kolejnym krokiem w rozwoju kinematografii.

Kazimierz Prószyński, mimo trudności finansowych, pozostawił trwały ślad w historii filmu. Jego wynalazki, takie jak pleograf i aeroskop, były pionierskie i wpłynęły na rozwój technologii filmowej. Prószyński zmarł w 1945 r. w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen, ale jego dziedzictwo żyje dalej, inspirując kolejne pokolenia filmowców.